logo_smalluwb_img_mobileszukaj
PROPOZYCJA ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH PRZYGOTOWANYCH PRZEZ PRACOWNIKÓW INSTYTUTU BIOLOGII UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU.

Prof. dr hab. Mirosław Ratkiewicz 
tel. 85 738 83 80; e-mail: ermi@uwb.edu.pl

Kodowanie kreskowe DNA  dla każdego (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest pokazanie założeń i możliwości rozpoznawania i opisywania nowych gatunków roślin, grzybów i zwierząt za pomocą kodów kreskowych DNA. Zdobycze techniki oraz wiedza z biologii molekularnej pozwalają, by ktokolwiek, gdziekolwiek, z dowolnego materiału biologicznego był w stanie ustalić gatunek, z jakim ma w danym momencie do czynienia.

Geny czy styl życia – czynniki determinujące podatność na nowotwory (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest pokazanie znaczenia zdrowego stylu życia i potrzeby dbania o środowisko naturalne, by móc długo żyć w dobrym zdrowiu, Uczniowie poznają najnowsze dane literaturowe pokazujące, że zaledwie 10-30% ryzyka zachorowania na nowotwory zależy od tła genetycznego, podczas gdy 70-90% jest determinowana tym, co i jak robimy. Zwrócona też zostanie uwaga na rolę diagnostyki molekularnej w trosce o zdrowie.

Sekwencjonowanie genomów organizmów żywych: metody i zaskakujące wyniki (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest przedstawienie najnowszych metod sekwencjonowania DNA służących poznaniu genomów roślin, grzybów, zwierząt, a także człowieka. Uczniowie zobaczą, jakimi metodami są sekwencjonowane genomy oraz jakie informacje z odczytu różnych sekwencji udało się do tej pory uzyskać.

Czy geny mogą uprawiać surfing? – niezwykłe wyniki z genetyki populacji łosi, jeleni, saren, bobrów i rysi w Polsce (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest zainteresowanie uczniów najnowszymi wynikami z zakresu genetyki populacji dotyczącymi zarówno pospolitych jak i chronionych gatunków ssaków w Polsce oraz pokazanie, że badania w skali lokalnej mogą mieć szersze znaczenie dla rozwoju nauki i poznania otaczającej nas rzeczywistości.  Uczniowie dowiedzą się, w jakich sytuacjach geny mogą serfować i co z tego wynika dla gatunku i ochrony różnorodności genetycznej.

 

dr hab. Iwona Ciereszko, prof. UwB 
tel. 85 738 80 29; e-mail: icier@uwb.edu.pl

Węglowodany w życiu roślin (preferowany I semestr)

Celem wykładu jest pokazanie różnorodności sacharydów wytwarzanych w tkankach roślin. Omawiane będą  reakcje prowadzące do syntezy skrobi i sacharozy w liściach, procesy transportu oraz wykorzystanie cukrów w korzeniach.  Przedstawione zostaną podstawowe funkcje węglowodanów w tkankach roślin, zasygnalizowana zostanie regulacyjna rola cukrów.
[dr hab. prof. UwB Iwona Ciereszko w III LO w Białymstoku]

Cukry jako związki regulujące procesy wzrostowe roślin (preferowany I semestr)

Celem wykładu jest przedstawienie najnowszych wyników badań wskazujących na regulacyjną i sygnalną rolę cukrów. Komórki roślinne posiadają systemy odbioru i przekazywania sygnałów wywołanych obniżeniem lub podwyższeniem dostępu cukrów. Niewielkie zmiany stężenia cukrów (glukozy, sacharozy) wpływają na podziały komórkowe, proces kiełkowania, wzrost wegetatywny, zakwitanie oraz starzenie roślin, w sposób niezależny od podstawowych funkcji.

 

dr hab. Anetta Borkowska 
tel. 85 738 83 81; e-mail: abork@uwb.edu.pl

Galapagos – zaczarowane wyspy Darwina (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest pokazanie odrębności flory i fauny wysp na przykładzie Wysp Galapagos. Omawiane są rodzaje wysp i sposoby ich powstania oraz czynniki kształtujące florę i faunę wysp. Na przykładzie Wysp Galapagos uczniowie zapoznają się jak powstają na wyspach endemiczne gatunki na drodze radiacji adaptacyjnej.

Pustynia Namib – piasek, morze i mgła (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest pokazanie różnorodności świata roślin i zwierząt jednej z najstarszych pustyń świata – pustyni Namib w południowo-zachodniej Afryce. Wykład omawia powstanie pustyni Namib, zróżnicowanie budowy geologicznej oraz ekstremalne warunki klimatyczne tam panujące. Uczniowie zapoznają się z gatunkami roślin i zwierząt charakterystycznymi dla pustyni mgielnej. Poznają gatunki endemiczne i żywą skamieniałość – welwiczję przedziwną. Przedstawiane są także przystosowania zwierząt i roślin do życia w warunkach pustynnych.

Australia – kraina torbaczy (tylko w II semestrze)

Celem wykładu jest przedstawienie niezwykłej odrębności fauny Australii. Wykład pokazuje różnice w budowie i rozwoju między ssakami bezłożyskowymi - stekowcami i torbaczami a łożyskowcami. Uczniowie zapoznają się ze zróżnicowaniem gatunkowym torbaczy australijskich przystosowanych do różnego trybu życia i ewolucją tej grupy ssaków.

 

dr hab. inż. Magdalena Grabowska, dr inż. Maciej Karpowicz
tel. 85 738 83 92; e-mail: magra@uwb.edu.pl

Fascynujący świat glonów słodkowodnych

Te mikroskopijne rośliny potrafią zachwycić plejadą barw i symetrią kształtów. Mimo swoich małych rozmiarów mogą przekształcić środowisko wodne, znacznie utrudniając jego wykorzystanie przez inne organizmy wodne i człowieka. W trakcie wykładu 
i mikroskopowania słuchacze będą mieli okazję zapoznać się z szeregiem przystosowań glonów do życia w środowisku wodnym i funkcjami jakie w nich pełnią. 

 

dr hab. Elżbieta Jekatierynczuk-Rudczyk
tel. 85 738 83 96; e-mail: rudczyk@uwb.edu.pl

Współczesne zagrożenia hydrosfery

Na wykładzie omówione zostaną zasoby i typy wody na kuli ziemskiej oraz obieg wody 
w przyrodzie. Podczas zajęć uczestnicy zapoznają się z elementami gospodarki wodnej (rodzaje zasobów wodnych i ich wykorzystanie), przyczynami i skutkami niedoboru 
i nadmiaru wody w środowisku (ekstrema hydrologiczne) oraz prawem wodnym.

Rolnicze wykorzystanie gleb w Polsce

Podczas zajęć uczestnicy zapoznają się ze zróżnicowaniem pokrywy glebowej w Polsce 
i województwie podlaskim oraz z klasami bonitacyjnymi gleb. Omówione zostanie również rolnicze wykorzystanie gleb.

Jak powstała rzeźba województwa podlaskiego?

Wykład poświęcony rzeźbie fluwialnej i fluwioglacjalnej z przykładami form na Nizinie Północnopodlaskiej i Pojezierzu Suwalskim.  Na podstawie analizy form polodowcowych i sposobu ich powstawania zostaną pokazane różnice pomiędzy frontalną i arealną deglacjacjacją lądolodu skandynawskiego. W oparciu o  wybrany obszar przedstawione zostaną cechy rzeźby staroglacjalnej i młodoglacjalnej. 

Zrównoważony rozwój – szansa dla ludzkości i środowiska naturalnego

Na zajęciach zostanie podniesiona kwestia poprawnego rozumienia pojęcia „zrównoważony rozwój”. Uczniowie poznają główne dokumenty omawiające problematykę zrównoważonego rozwoju oraz rangę konstytucyjną idei zrównoważonego rozwoju w Polsce. Zostanie omówiona koncepcja podstawowych potrzeb,  idea ograniczonych możliwości, a zwłaszcza wytrzymałości światowego systemu ekologicznego.

 

dr hab. Adam Tylicki
tel. 85 738 83 99; e-mail: atyl@uwb.edu.pl

Komórki macierzyste – nadzieja na zdrowszą przyszłość

Definicja i występowanie komórek macierzystych, rodzaje komórek macierzystych i ich charakterystyka (komórki macierzyste tkanki tłuszczowej, embrionalne komórki macierzyste, komórki macierzyste krwi). Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie indukowanych komórek macierzystych. Wykorzystanie komórek macierzystych w medycynie regeneracyjnej, banki komórek macierzystych.

Cytoszkielet – rusztowanie i autostrady komórek

Definicja, lokalizacja w komórkach poszczególnych rodzajów cytoszkieletu. Powiązania strukturalno – funkcjonalne cytoszkieletu tubulinowego, aktynowego i pośredniego. Udział cytoszkieletu w transporcie wewnątrzkomórkowym i nadawaniu odporności mechanicznej tkankom i komórkom. Choroby spowodowane nieprawidłową strukturą filamentów pośrednich.  

Grzyby – oddani przyjaciele czy bezwzględni wrogowie?

Charakterystyka grzybów jako odrębnego królestwa organizmów eukariotycznych ze wskazaniem specyficznych cech tych organizmów. Przykłady wykorzystania grzybów w gospodarce z uwzględnieniem ich specyfiki metabolicznej. Grzyby jako patogeny zwierząt i ludzi - zakażenia oportunistyczne powodowane przez niektóre drożdżaki i grzyby pleśniowe.

 

dr hab. Piotr Zieliński
tel. 85 738 83 97; e-mail: p.zielinski@uwb.edu.pl

Globalne zmiany środowiska - przyczyny i skutki

Obserwowane w ostatnich dekadach nasilone, globalne zmiany środowiska są przedmiotem intensywnych badań na różnych poziomach od biogeochemicznego do krajobrazowego. W czasie wykładu poruszone zostaną problemy związane z odpowiedzią środowiska przyrodniczego na globalne zmiany obserwowane w przeszłości jak też te notowane obecnie. Przedstawione zostaną przyczyny jak i skutki globalnych zmian notowanych w atmosferze, hydrosferze i różnych biomach Ziemi.

 

dr Marek Bartoszewicz
tel. 85 738 83 84; e-mail: mbartosz@uwb.edu.pl

Czy jesteśmy skazani na nasze geny?

Wykład wprowadzający słuchaczy w świat genów, odsłaniający tajemnice regulacji ich ekspresji i znaczenie tego procesu w życiu ludzi. Odpowiada na pytanie, dlaczego komórki zawierające identyczny materiał genetyczny mogą mieć rożne właściwości i pełnić odmienne funkcje. Wyjaśnia także, czym zajmuje się epigenetyka wskazując na zależności pomiędzy stylem życia i dietą a zdrowiem naszym i przyszłych pokoleń.

 

dr inż. Maciej Karpowicz, dr hab. inż. Magdalena Grabowska
tel. 85 738 83 93, m.karpowicz@uwb.edu.pl

Co żyje w jeziorze?

Podczas letnich kąpieli w jeziorach nie jesteśmy sami. Nawet na pozornie pustej plaży. Życie w wodzie dosłownie kipi! A najlepiej widać to pod mikroskopem. Zobacz, co mieszka w wodzie, w której masz zamiar się zanurzyć.... Krótki wykład i ćwiczenia praktyczne podczas którego słuchacze zapoznają się z różnorodnością organizmów wodnych oraz ich znaczeniem w ekosystemach jeziornych.

 

dr Anna Matwiejuk
tel. 85 738 84 31; e-mail: matwiej@uwb.edu.pl

Wykłady będą miały charakter prezentacji multimedialnych, połączonej z prezentacją okazów i preparatów mikroskopowych.

Tajemniczy świat porostów

Wykład ma na celu przedstawienie, czym są porosty, jak są zbudowane, jaką pozycję systematyczną zajmują, jak się rozmnażają, gdzie występują. Ponadto wyjaśni teorie na temat współżycia glonu i grzyba w plesze porostowej oraz wykaże rolę porostów jako organizmów pionierskich i wskaźnikowych (metody lichenoindykacyjne, np. skala porostowa).

Mniejsi bracia w kapeluszach, czyli mykologia dla bystrzaków – bioróżnorodność i znaczenie grzybów w przyrodzie i gospodarce człowieka

Na wykładzie zostanie zaprezentowana bioróżnorodność grzybów jako organizmów heterotroficznych (pasożyty, saprobionty, symbionty) i o zróżnicowanych typach bodowy (jednokomórkowe, wielokomórkowe). Zostaną zaprezentowane fotografie wielu gatunków, w tym również wielkoowocnikowych grzybów jadalnych i trujących. Wyjaśniona zostanie rola grzybów w przyrodzie i gospodarce człowieka.

Glony – przedstawiciele kilku królestw 

Na wykładzie zostaną przedstawione następujące zagadnienia: pozycja taksonomiczna glonów, stopnie morfologicznej organizacji glonów (formy jednokomórkowe, wielokomórkowe, trychalne itp.), barwniki asymilacyjne, substancje zapasowe, bioróżnorodność glonów (sinice, okrzemki, zielenice, brunatnice, krasnorosty i inne), środowiska życia i znaczenie w przyrodzie i gospodarce człowieka.

Mszaki rośliny o cechach plechowców i organowców

Wykład ma na celu wykazanie cechy mszaków jako organizmów o budowie plechowej 
i organowej. Przedstawi budowę mszaków na przykładzie płonnika pospolitego (mchy płonniki), porostnicy wielokształtnej (wątrobowce), torfowca błotnego (torfowce) i gajnika lśniącego (mchy prątniki), wskaże i opisze gametofity i sporofity, wyjaśni pojęcia: przemiana pokoleń, rośliny jednopienne, dwupienne oraz oceni znaczenie mszaków w przyrodzie i dla człowieka. 

Zagrożone gatunki roślin i zwierząt objęte konwencją CITES 

Wykład ma na celu przedstawienie postanowień Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Głównym celem tej konwencji jest ograniczenie handlu gatunkami, których liczba lub stan wskazują, że dalsza ich eksploatacja w naturalnym środowisku byłaby zagrożeniem dla przetrwania tego gatunku. Na wykładzie zostaną zaprezentowane przykładowe gatunki objęte konwencją. 

 

dr Szymon Sękowski
tel. 85 738 84 03; e-mail: s.sekowski@uwb.edu.pl

 
Zastosowanie nanocząsteczek w biologii molekularnej i medycznej

Wykład dotyczy zastosowania nanocząsteczek i kropek kwantowych w biologii molekularnej i medycznej. Zostaną zaprezentowane przykłady wykorzystania wspomnianych cząsteczek w: przenoszeniu leków, znakowaniu, obrazowaniu klinicznym, terapii celowanej, terapii genowej. Efektem wykładu jest promocja Instytutu Biologii UwB oraz zdobycie przez uczniów wiedzy na temat zastosowania nanocząsteczek w biologii molekularnej i medycznej.    

 

dr Magdalena Świsłocka
tel. 85 738 83 82, magdaswi@uwb.edu.pl

Bliskie spotkania z archaicznymi hominidami (tylko w I semestrze)

Pochodzenie człowieka jest jednym z najbardziej istotnych, a zarazem intrygujących tematów badań naukowych. Najnowsze wyniki badań genetycznych, oparte o paleogenetykę i paleogenomikę dostarczają nowych, zaskakujących wyników, które pozwalają nam lepiej zrozumieć historię i pochodzenie człowieka. W trakcie omawianych zagadnień, odpowiemy sobie na pytanie, czy po opuszczeniu Afryki człowiek współczesny (Homo sapiens) krzyżował się z Homo neanderthalensis. Oba te gatunki zostały przez wielu naukowców uznane za gatunki siostrzane, a zasięgi ich występowania pokrywały się na Bliskim Wschodzie oraz w Europie przez długi okres czasu. Zastanowimy się również, czy związki te mogły pomóc naszym przodkom przetrwać i czy dzisiaj widoczny jest jakikolwiek ślad tych dawnych bliskich relacji.

 

MASZ CIEKAWE ZDJĘCIA LUB INTERESUJĄCE INFORMACJE PRZYRODNICZE/CHEMICZNE?

Wyślij je na stronę internetową Wydziału Biologiczno-Chemicznego.

PROMOCJA, OLIMPIADY I KONKURSYikona
WSPÓŁPRACAikona